STUDIO

Onze virtuele studio is een verzamelplaats voor artikels, analyses en andere architectuur gerelateerde producties van SCALE.

ONS HASSELTSE PATRIMONIUM

Het oud administratief centrum is een herkenningspunt voor elke Hasselaar. Het modernistisch gebouw kwam twee jaar geleden leeg te staan na een geslaagde tijdelijke invulling van De Serre. Het iconische gebouw dat in de jaren 60 ontworpen werd door architect/ kunstenaar Louis Ghysebrechts, is één van de belangrijkste voorbeelden van modernistisch en brutalistisch erfgoed in België. “Strippen of Slopen”, verklaart het stadsbestuur in de recente aankondigingen voor een nieuwe cultuursite in de kern van Hasselt.

Hasselt heeft het.
Het oud administratief centrum is slechts een onderdeel van de rijke verzameling modernistische gebouwen die Hasselt bevat. Bekende modernistische architecten zoals Huib Hoste, Lucien Kroll en Léon Stynen drukten onder andere hun stempel op Hasselt. Ze boden een antwoord op een economische en demografische schaalvergroting die zich in de naoorlogse periode voordeed. Deze modernistische architecten volgden het principe ‘form follows function’ waarbij zuiverheid van vorm, constructie en het wegvallen van ornament centraal staan. 

Deze brutalistische gebouwen worden jammer genoeg vaak als ‘zielloos’ ervaren. Maar dankzij de functionele en rationele planopbouw worden deze gebouwen als duurzaam aanzien. Ook projecten zoals de generale bank (Jaspers), Z33 (G. Daniëls met uitbreiding van Francesca Torzo), De Bonnefant (A2O) leren ons dat de kwaliteit van die bestaande architectuur inzetbaar is voor een nieuwe functie.

Dit bewijst dat we moeten inspelen op hergebruik van de functionele en ruimtelijke kwaliteiten van deze architectuur om zo afbraak te vermijden.

Foto: stadsarchief Hasselt

Hasselt had het.
Bij de sloop van het modernistische HBVL gebouw verdween er in 2016 reeds iconische architectuur. De vooruitstrevende functionaliteit en openheid van dit gebouw was revolutionair voor zijn tijd. De vergeefse oproep van de architectuurwereld voor het behoud van dit erfgoed leidde tot een tabula rasa van de project site. 

Foto: arch. Louis Ghysebrechts

Hasselt, hergebruik het.
Het oud administratief centrum is een herkennings-punt voor elke Hasselaar. Het gebouw kwam twee jaar geleden leeg te staan na een geslaagde tijdelijke invulling van De Serre. Dit stimuleerde de (terechte) bezorgdheid van de architectuurwereld over het behoud en het beheer van Hasselts erfgoed. “Strippen of slopen”, verklaart het stadsbestuur in de recente aankondigingen voor een nieuwe cultuursite in de kern van Hasselt. Er werd reeds een subsidie-aanvraag ingediend bij het fonds voor culturele infrastructuur van de Vlaamse gemeenschap voor 8,5 miljoen euro. Helaas is de kans reëel dat de subsidies zullen gebruikt worden voor de afbraak van dit cultureel patrimonium. Dit zou resulteren in het verlies van belangrijk brutalistisch erfgoed.

Voorkom een herhaling van de geschiedenis en behoud modernistische architectuur. Laat de financiële factor niet bepalend zijn bij deze waardevolle herbestemming tot cultuurhuis.

 

JuliAAn Lampens

De grondlegger van het modernisme in België

Juliaan Lampens (1926-2019), een van de bekendste Belgische architecten, ontwikkelde zijn typerende bouwstijl door het veelvuldig gebruik van de materialen beton en hout. Zelf hield hij er niet van zijn architectuur te benoemen. Hij beschreef zijn architectuur liever als gewoon, maar dan wel op een buitengewone manier. De kapel van Kerselare (‘66), Huis Vandenhaute – Kiebooms (‘67), de bibliotheek in Eke (‘70) en Huis Van Wassenhove (‘74) zijn maar enkele van zijn bekendste werken in zijn uitgebreide oeuvre. 

Ambacht van het tekenen en materialiseren
Juliaan Lampens geloofde enorm in de artistieke waarde van architectuur. Hij staat bekend om zijn oog voor detail, zijn voortdurende zoektocht naar puurheid van materialisatie en zijn nauwkeurige afwerking. Deze buitengewone aandacht voor het architectuurdetail is duidelijk te zien in zijn werkwijze. Lampens’ archief puilt uit van schetsen gaande van onderzoekende ontwerpschetsen tot indrukwekkende uitvoerings-tekeningen op ware grootte. Lampens’ architectuur kan zelfs gezien worden als een kunstwerk op zich. Er is steeds een zeer interessante wisselwerking tussen binnen en buiten waarbij er veel aandacht gaat naar de overgang hiertussen. 

Woning van Wassenhove 
Woning van Wassenhove is een typisch modernistisch kunstwerk van Lampens. Het gebouw is gemaakt van onbewerkte en “eerlijke” materialen: beton, hout en glas. De indeling van de woning bestaat niet uit een opeenvolging van kamers, maar laat alle woonfuncties in één open ruimte in elkaar overvloeien. Hij maakt gebruik van eenvoudige, geometrische volumes om hierin de functies een eigen sfeer te geven. 
Het koude, betonnen oppervlak (met houtnerf van de bekisting) staat in contrast met de warmte van het hout en het spel van invallend natuurlijk licht. Het is belangrijk om te beseffen dat Lampens’ architectuur niet braaf de regels van het modernisme volgt. Hij concentreerde zich volledig op betonarchitectuur en ontwikkelde een zeer eigen stijl. 

Herdefiniëren 
Met zijn residentiële projecten herdefinieert Lampens het wonen. In plaats van het traditionele gedachtegoed van elke functie een aparte ruimte te geven, laat hij alles organisch in elkaar overvloeien. Dit door ingrepen zoals het introduceren van geometrische elementen en het strategische plaatsen van (zelf ontworpen) meubelstukken. 

“Zijn architectuur gaat verder dan het gewone, traditionele leven. In plaats van het leven in dozen te laten afspelen, zoekt hij naar een manier van leven zonder grenzen.” 

Dit vernieuwende inzicht is het resultaat van het volledige uitpuren van de essentie van het wonen: ‘Mensen moeten mét elkaar leven’. Naast deze focus op het functionele en de vernieuwing binnen architectuur is de consequente keuze van nieuwe bouwmaterialen en technieken kenmerkend voor het modernisme. Ook de keuze voor betonarchitectuur is radicaal. Door niet enkel het gebouw zelf hieruit op te trekken, maar ook meubelstukken in dit materiaal uit te voeren, zorgt het doortrekken van deze materialiteit voor een strak en sober geheel.

Galerij